Bezpieczeństwo zabawek i uchylenie dyrektywy 2009/48/WE. Dodatek C DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Dodatek C DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 

Źródło:

https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=OJ:C_202501032

"Określone stężenia graniczne substancji chemicznych stosowanych w zabawkach przeznaczonych dla dzieci w wieku poniżej 36 miesięcy lub w innych zabawkach przeznaczonych do wkładania do ust. przyjęte zgodnie z art. 46 ust. 2".

Uwaga!

"Oprócz substancji już zakazanych, nowe rozporządzenie zabroni stosowania chemikaliów, które wpływają na układ hormonalny (substancje zaburzające gospodarkę hormonalną) lub układ oddechowy, które mogą powodować alergie skórne lub są toksyczne dla konkretnego organu. Zakaże również stosowania niebezpiecznych bisfenoli oraz substancji per- i polifluoroalkilowych (PFAS) w zabawkach".

1.TCEP, TCPP, TDCP – toksyczne fosforanowe środki ogniochronne 

To chlorowane fosforany organiczne – używane jako środki zmniejszające palność (tzw. retardanty ognia) w tworzywach sztucznych, piankach i tkaninach. 

TCEP Tris(2-chloroetyl)fosforan 115-96-8 5 mg/kg

TCPP Tris(1-chloro-2-propyl)fosforan 13674-84-5 5 mg/kg

TDCP Tris(1,3-dichloro-2-propyl)fosforan 13674-87-8 5 mg/kg

Dlaczego są szkodliwe?

TCEP:

* rakotwórczy (kat. 1B) i toksyczny dla rozrodczości,

* zaburza gospodarkę hormonalną,

* łatwo migruje z pianek do powietrza.

TCPP i TDCP:

* podejrzewane o działanie neurotoksyczne i endokrynne,

* mogą powodować podrażnienia skóry i oczu,

* także łatwo lotne – narażenie drogą oddechową, zwłaszcza w zamkniętych pomieszczeniach.

Wymogi prawne (wg dyrektywy zabawkowej 2009/48/WE – dodatek C):

* Maksymalna dopuszczalna zawartość w materiałach zabawkowych:

5 mg/kg (czyli 0,0005%) dla każdej z tych substancji osobno

Dotyczy to przede wszystkim:

* pianek poliuretanowych i EVA (np. puzzle, maty, siedziska, miękkie części zabawek),

* tworzyw sztucznych narażonych na wysoką temperaturę (np. elektronika, twarde plastiki),

* materiałów tekstylnych z domieszką plastiku lub z dodatkami ogniochronnymi.

Podsumowanie: 

Wybieraj materiały z certyfikatami EN 71-3, REACH 

Pytaj dostawców o obecność retardantów 

Nie stosuj materiałów wtórnych (np. z mebli, izolacji)

2. Formamid (CAS 75-12-7) 

Formamid to organiczny związek chemiczny stosowany w produkcji materiałów piankowych, zwłaszcza z EVA i pianki PE. Pełni funkcję środka spieniającego, zmiękczającego i stabilizującego strukturę pianki.

Dlaczego formamid jest niebezpieczny?

* Toksyczny dla rozrodczości (kategoria 1B) – wpływa na płodność i rozwój płodu,

* Może powodować podrażnienia oczu i dróg oddechowych, uszkodzenia wątroby i nerek,bbóle głowy, senność i zawroty,

* Szczególnie niebezpieczny dla dzieci, ponieważ łatwo ulotny – migruje do powietrza, dzieci często bawią się w zamkniętych pomieszczeniach, na matach, trzymają pianki w ustach.

Normy i wymagania – zabawki z pianek (UE):

1. Zawartość graniczna w materiale:

* 20 μg/m3 (limit emisji) po maksymalnie 28 dniach od rozpoczęcia badania emisji z piankowych materiałów zabawek zawierających ponad 200 mg/kg (wartość graniczna na podstawie zawartości).

Podsumowanie:

Wybieraj pianki oznaczone jako „formamide-free” 

Korzystaj z dostawców z dokumentacją EN 71-9 

3. Izotiazolinony – konserwanty 

To grupa silnych konserwantów i środków biobójczych, stosowanych głównie w:

* farbach, klejach, mazakach, plastelinach, farbach plakatowych,

* innych wodnych materiałach zabawek (czyli zawierających fazę wodną lub wodny nośnik, np. płyny, pasty, żele).

Najczęściej stosowane izotiazolinony:

1,2-benzoizotiazol-3(2H)-on (BIT) 2634-33-5 

Mieszanina CMIT/MIT (3:1) 55965-84-9 

5-chloro-2-metylo-izotiazolin-3(2H)-on (CMIT) 26172-55-4 

2-metylo-2H-izotiazol-3-on (MIT) 2682-20-4 

Dlaczego są szkodliwe?

* Silne alergeny kontaktowe – powodują zapalenia skóry, egzemę, świąd,

* Mogą prowadzić do nadwrażliwości immunologicznej,

* Niektóre (szczególnie CMIT/MIT) są również toksyczne dla układu nerwowego przy wyższych stężeniach,

Normy i przepisy 

Zawartość izotiazolinonów w wodnych materiałach zabawek nie może przekraczać:

* BIT 5 mg/kg

* Mieszanina CMIT/MIT (3:1) 1 mg/kg

* CMIT (samodzielnie) 0,75 mg/kg

* MIT (samodzielnie) 0,25 mg/kg

Metody badania: wg norm EN 71-10:2005 (przygotowanie próbki) i EN 71-11:2005 (analiza chemiczna).

Podsumowanie:

Unikaj składników z etykietą „biobójczy konserwant”

4. Fenol (CAS 108-95-2) – toksyczny składnik w materiałach polimerowych i konserwujących

Obecność fenolu została stwierdzona w substancjach wydzielanych przez konsole do gry, namiotów lub tuneli dla dzieci oraz w folii opakowaniowej.

Został także wykryty w zabawkach do kąpieli i w innych nadmuchiwanych zabawkach.

Fenol może być także używany jako substancja konserwująca w płynnych zabawkach na bazie wody, takich jak produkty do dmuchania baniek mydlanych lub płynne atramenty na bazie wody.

Dlaczego fenol jest szkodliwy?

* Toksyczny dla układu nerwowego i oddechowego, działa drażniąco na skórę, oczy, błony śluzowe,

* Może powodować reakcje alergiczne i oparzenia chemiczne skóry, uszkodzenia wątroby, nerek i serca przy dużym narażeniu, mutagenność – podejrzenia o uszkadzanie DNA przy długotrwałym kontakcie,

* Łatwo migruje z tworzyw sztucznych do śliny lub potu dzieci.

Limity:

* 5 mg/l (limit migracji) w materiałach polimerowych zgodnie z metodami określonymi w normach EN 71-10:2005 i EN 71-11:2005.

* 10 mg/kg (zawartość graniczna) jako substancja konserwująca zgodnie z metodami określonymi w normach EN 71-10:2005 i EN 71-11:2005.

Podsumowanie:

Wybieraj polimery o znanym składzie (np. PLA, silikon, PE) 

Używaj certyfikowanych farb i klejów bez fenolu 

5. Formaldehyd CAS 50-00-0)

Formaldehyd to substancja chemiczna stosowana m.in. w przemyśle tekstylnym jako środek utrwalający kolory, zapobiegający gnieceniu i kurczeniu się materiałów. Może być też składnikiem klejów, pianek, farb czy lakierów.

Gdzie występuje?

Formaldehyd może występować w:

* tkaninach (zwłaszcza syntetycznych lub z domieszką syntetyczną),

* klejach (np. do drewna lub sklejki),

* materiałach drewnopochodnych (MDF, sklejka, płyta wiórowa),

* farbach i lakierach,

* wypełnieniach z pianki poliuretanowej.

Jak szkodzi formaldehyd?

* Działa drażniąco – może powodować podrażnienia oczu, skóry i dróg oddechowych.

* Alergen – może wywoływać reakcje alergiczne (kontaktowe zapalenie skóry).

* Rakotwórczy – formaldehyd został sklasyfikowany przez IARC jako substancja rakotwórcza grupy 1.

Normy prawne

* 1,5 mg/l (limit migracji) w polimerowych materiałach zabawek

* 0,062 ml/m3 (limit emisji) w materiałach zabawek będących drewnem

* 30 mg/kg (zawartość graniczna) w tekstylnych materiałach zabawek

* 30 mg/kg (zawartość graniczna) w skórzanych materiałach zabawek

* 30 mg/kg (zawartość graniczna) w papierowych materiałach zabawek

* 10 mg/kg (zawartość graniczna) w materiałach zabawek na bazie wody

Podsumowanie: 

Materiały, które warto wybierać:

Tkaniny z certyfikatem OEKO-TEX Standard 100, zwłaszcza klasy I (dla niemowląt) – gwarantują niską zawartość szkodliwych substancji.

Bawełna organiczna, len, wełna certyfikowana.

Naturalne wypełnienia – np. wełna owcza, łuska gryki, kulki silikonowe z certyfikatem.

6. Anilina CAS 62-53-3

Anilina to organiczny związek chemiczny stosowany głównie jako prekursor barwników azowych. 

Gdzie występuje?

* Tkaniny barwione syntetycznie, szczególnie intensywnymi kolorami (czerwień, czerń, niebieski).

* Skóry i ekoskóry barwione chemicznie.

* Materiały niskiej jakości bez certyfikatów OEKO-TEX czy GOTS.

* Farby, tusze, niektóre atramenty.

Dlaczego anilina jest szkodliwa?

* Toksyczna – może być wchłaniana przez skórę.

* Potencjalnie rakotwórcza – klasyfikowana jako substancja podejrzewana o działanie rakotwórcze.

* Neurotoksyczna i hemotoksyczna – może wpływać na układ nerwowy i krew (methemoglobinemia).

Normy prawne 

* 30 mg/kg (zawartość graniczna) po redukcyjnym rozerwaniu w materiałach włókienniczych i materiałach skórzanych na zabawki 

* 10 mg/kg (zawartość graniczna) dla wolnej aniliny w farbach do malowania palcami 

* 30 mg/kg (zawartość graniczna) po redukcyjnym rozerwaniu w farbach do malowania palcami

Podsumowanie:

Tkaniny z certyfikatem OEKO-TEX Standard 100 (klasa I) – zawierają testy na obecność aniliny i barwników azowych.

Naturalne, niebarwione tkaniny – bawełna surowa, len, wełna w naturalnym kolorze.

Barwniki naturalne (jeśli farbujesz samodzielnie – np. z roślin).

Skóra z oznaczeniem „bez chromu VI i barwników azowych”.

Bisfenol A (BPA) – toksyczny składnik niektórych tworzyw sztucznych

Uwaga! Według obowiązującej dyrektywy zabawkowej, z 18 czerwca 2009.

Bisfenol A (CAS 80-05-7) to związek chemiczny stosowany głównie do produkcji:

* poliwęglanów (PC) – przezroczystych, twardych plastików,

* żywic epoksydowych – m.in. do powłok, klejów i lakierów,

* termicznych papierów (paragony), ale to mniej istotne w kontekście zabawek.

Dlaczego BPA jest niebezpieczny?

* Działa endokrynnie – zaburza gospodarkę hormonalną (działa jak syntetyczny estrogen),

* Podejrzewany o negatywny wpływ na rozwój mózgu i układu rozrodczego dzieci, zaburzenia płodności, cukrzycę, otyłość, zwiększone ryzyko nowotworów hormonozależnych,

* Może migrować z tworzyw do śliny, potu lub przy kontakcie ze skórą, szczególnie gdy plastik jest nagrzany lub zużyty.

Limit migracji BPA w zabawkach (zgodnie z dyrektywą 2009/48/WE):

* Maksymalna dopuszczalna migracja: 0,04 mg/l (limit migracji) zgodnie z metodami określonymi w normach EN 71-10:2005 i EN 71-11:2005.

Dotyczy to:

* zabawek przeznaczonych do kontaktu z jamą ustną (klocki, gryzaki, butelki, kubki, zabawki sensoryczne).

* plastikowych części zabawek, szczególnie twardych, przezroczystych lub barwionych.

Podsumowanie:

Używaj materiałów oznaczonych jako „BPA-free”

Sprawdzaj deklaracje producenta lub testuj tworzywa